Kriz ortamında, reel sektörün içinden, krizden en fazla etkilenen inşaat alanında faaliyet gösteren bir Türk firmasının yöneticisi Yalçın Karabina ve iş ortağı Kemal Ayaz ile röportaj yaptık.

Krizin etkileri, Ukrayna'ya dair ilk izlenimler ve ekonomik beklentileri sorduğumuz röportajı sizlerle paylaşıyoruz.

İyi günler Yalçın bey;

Ne zamandan beri Ukrayna'dasınız?

Bir sene kadar oldu. Ama buradan önce Türkiye'de değildik. Macaristan'dan Ukrayna'ya geldik. Macaristan'da ev tekstili ile ilgilendik. Kazakistan'da inşaatın hareketlendiğini duyduk, Macaristan'da ev tekstilini oturttuktan sonra Kazakistan'a geçtik. Almata ve Astana'da işler yaptık, önemli projeleri hayata geçirdik.

Orada işimiz mermer üzerineydi, iki büyük Türk firmasının ana taşeronluğunu yaptık. Sonra kriz kapıyı çaldı. Kriz orada Ukrayna'dakinden daha erken başladı, bir günde herşey durdu. Krediler kesildi, ama Ukrayna'dakinden daha hızlı oldu herşey. İnşaatların hemen hepsi durdu. Sıkıntılı günlerdi, bitmek üzere olan inşaatlar hariç hemen tüm inşaatlar bıçak gibi gesildi.

Türk işadamlarının durumu nasıldı?

Kazakistan'daki Türk girişimlerinin çoğu inşaat sektöründe faaliyet gösteriyor. Sektör krize girince etkilendiler tabi. Kriz başladığında vakit kaybetmeden Moskova'ya geçtik. Orada bir işimiz vardı, sistemi kurduktan sonra Ukrayna'ya geldik ve mermer ile ilgilenmeye başladık.  Tabi geldiğimizde sektör şimdikinden daha hareketliydi.

Başlangıç nasıl oldu?

Bir süre Ukrayna'ya gelip gittik. Fuarlara katıldık, işadamları ile görüş alışverişinde bulunup çalışmaya karar verdik. Başlangıçta bir kaç iş aldık. Amacımız Türkiye'den mermer getirip, buradaki fabrikalarda kestirip kullanmaktı. Ancak buradaki işlerin çok yavaş olması bazı sorunlar doğurmaya başladı. Kestirme işlemi maliyete yansıyıp fiyatları yükseltince kendimiz bir fabrika açalım dedik. Düşünün normalde 3 günde yapıp teslim ettiğimiz işle ilgili bir ay bekliyorduk. Makinalarımızı getirip sistemi kurduk.

Yerel ortak var mıydı?

Evet başlangıçta Ukrayanlı bir firma ile ortak girdik. Çalışmaya başladık derken kriz başladı. Bir süre ortağımızla devam ettik ancak sonra anlaşamadık ve ayrıldık. Burayı tuttuk ardından, Bojenka 87 adresindeki ofisi dekore ettik ve açtık.

Ustalar Türk mü?

Evet üretim tesisi için Türkiye'den ustalar getirdik.

Mermeri Türkiye'den mi getiriyorsunuz?

Evet, Türkiye dünya mermer rezervinin %33'ünden fazlasını barındırıyor. Bu çok büyük bir rezerv. Örneğin, İtalya Türkiye'den ciddi anlamda mermer alıyor. İthal ettiği blokları işleyip yüksek fiyattan satıyor.

Türk mermerinin Türk girişimcisi tarafından Başkent Kiev'e getirilip işlenip satılması çok güzel.

Evet. Bundan biz de keyif alıyoruz. Yaptığımız işlerin arkasında duruyoruz, bu da sektörde Türk mermerinin veya şöyle diyeyim Türk girişimcisinin bu alandaki yerini sağlamlaştırıcı etki yapıyor tabi ülkemize de ihracat geliri sağlıyor.

Bunun Türkiye'nin sektörde tanıtımı açısında da önemli olduğunu söyleyebiliriz o halde.

Aynen öyle, Türk taşı satıyoruz. Çalıştığımız insanların çoğu, üst gelir sınıfına ya da ülke de söz sahibi olan insanlardan oluşuyor. Bu kişilerin evlerinde Türk malı ve emeğinin bulunuyor olması elbette önemli.

Ukrayna'ya geldiğinizde en çok karşılaştığınız sorun ne oldu?

Bürokrasi... Ukrayna'da gerçekten çok yavaş ilerliyor bürokrasi. Elbette ilerleme var. Ama ilk geldiğimizde alışmakta çok  zorluk çektik

.Bankacılık sisteminde sorunlar yaşadınız mı?

Hayır yaşamadık. Çalıştığımız Credit West Bank'tan memnunuz. Bize yol gösteriyorlar. Ama sistem alıştığımız bir sistem olmadığı için bazı konular sıkıntı doğurabiliyor. Bir kere bakış açısı farklı. Bakın bir örnek vereyim, bir gün müşterimiz bir sipariş istedi. Uğraştıracak bir şey değildi. "Ne zaman kesersiniz" dedi. Elimle iki diye işaret ettim, "iki ay çok uzun sürer" dedi. "Yok" dedim iki ay değil, "iki hafta mı" diye sordu sevindi biraz, "hayır  iki gün sonra geli alın" dedim. İnanmadı biliyor musunuz? İkiyi gösterdiğimde iki ay olarak algılaması bize çok ilginç gelmişti.

Sektördeki tek Türk firması mısınız?

Hayır değiliz. Firmamız Safinat İnterior'dan daha önce burada aynı sektörde faaliyet gösteren bir Türk firması daha var. Paslaşıyoruz ara sıra. Sağolsunlar geldiğimizde çok destek oldular bize. Karşılaşabileceğimiz zorluklar konusunda bilgilendirdiler. Onlarla tanışmak bizim için avantaj oldu.

Ukrayna'da insanlar lüks seviyor. Faaliyet alanınız genelde üst gelir grubuna hitap ediyor. Bu avantaj olarak görülebilir mi?

Elbette. Rusya ve Ukrayna'da insanlar gıdadan ödün verip kozmetiğe, kıyafete ya da lüks eşyalara para ayırıyorlar.

Ukrayna'da düşündüğünüz tek sektör inşaat mı?

Hayır. Kardeşimin bir yazılım firması var. Onunla ilgili de projelerimiz olduğunu söyleyebilirim.Türkiye'den gıda olabilir. Zamanla tabi. Devir tek iş devri değil. Riski dağıtmak lazım.

Gelelim en güncel konuya. Krizin etkileri neler oldu? Sorunlar yaşıyor musunuz?

Elbette sorunlar yaşadık, yaşıyoruz Ancak üretime geçtiğimizde aldığımız bazı işler vardı. Onlar devam etti. Şimdi de artıdayız. Bu olumlu bir durum, ama ülke ekonomisinin nereye gittiğini göremiyoruz,  endişelerimiz var.

Krizde sona gelindi deniyor, ama bir çok uzman W etkisinden, yani bir kriz dalgasının daha olacağını düşünüyor. Reel sektörün içinde olan biri olarak sizin beklentiniz ne yönde?

Bence de kriz W şeklinde hareket edecek. Şu aralar bir sakinlik var. Belki düzelme bile olabilir ama sonrasını göremiyorum. Ekonominin çok güven verici olduğunu söylemem mümkün değil.

Peki krizin bitişi için öngördüğünüz bir tarih var mı?

Hem tecrübe hem de okuduğum yayınlardan aldığım bilgiler ışında benim görüşüm, krizin 2014'ten önce bitmeyeceği yönünde. İnişli çıkışlı bir şekilde kriz bir süre daha devam edecek.

Çok kötümser bir tahmin

Evet, ama en kötüsüne hazırlıklı olmak gerek. Ukrayna'da kalmaya kararlıyız, kriz var diye gitmeyi düşünmüyoruz, Türküz biz çalışırız ayakta kalırız. Tabi sıkıntılar olacak ama atlatılacağını biliyorum. Krizden sonra ayakta kalanlar sektörlerinde yukarı çıkacaklar. Kriz bildiğiniz gibi dünyanın tamamını etkiliyor. 2014'e kadar dünya nereye gidiyorsa Ukrayna'da o yöne gidecek. 2012'de düzelme eğilimleri olsa da krizin tamamen biteceği yıl 2014 gibi görünüyor..

İkinci kriz dalgası daha sert olur mu?

Bizim beklentimiz daha sert olacağı yönünde. Ama zamanını söylemek mümkün değil.

Kemal bey, bir de krizin Türkiye boyutu var. Kısa bir süre önce Türkiye'den geldiniz. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Şunu kesin olarak söyleyebilirim ki Türkiye krizden lider ülke olarak çıkacak. Müthiş bir potansiyel ve güç var. Bakın hep beraber göreceğiz, Türkiye sadece bölgesinin değil, dünyanın lider ülkelerinden biri olacak ve cazibe merkezi haline gelecek. Ülkemiz bölgesinde imrenilerek bakılan bir ülke konumunda. Krizden etkilensek de bu bir çok ülkedekinden daha düşük seviyede. Bankalarımız ayakta. Krizin bitişi bize yeni fırsatlar açacak.

Yalçın bey; Ukrayna  ile ilgili ne söylemek istersiniz? Kazakistan ve Rusya'dan sonra Ukrayna nasıl bir ülke?

Kazakistan'dan sonra Ukrayna'ya geldiğimde buranın çok medeni ve gelişmiş bir ülke olduğunu gördüm. İnsanlar ekonomik zorluk içinde olsalar da çok medeniler ve çektikleri sıkıntıları karakterlerine yansıtmıyorlar.Bunu özellikle yazmanızı istiyorum, Türkiye'de bir değim vardır "güzel insanlar" diye. İşte aynen öyle. Sakin, sağduyulu, mülayim, neşeli insanlar, kendi hallerindeler.

Seviyoruz Ukrayna'yı.

Teşekkür ederiz

Firma ile ilgili ayrıntılı bilgi için: Tel 495 51 07 www.safinat.com.ua)

F.Serkan BAĞ