Bir haftaya yakın süredir ülke gündemini meşgul eden grip salgınını  Ukrayna'daki tek Türk ilaç firması olan NOBEL İlaç'a sorduk. TürkHaber'in sorularını yanıtlayan NOBEL İlaç  Ukrayna Genel Müdürü Dr.Cem Demirci, Nobel İlaç çalışanı Doktor İnna Tatar ile yaptığımız görüşmeyi sizlerle paylaşıyoruz.

TH: İyi günler Cem Bey; Ukrayna'daki tek Türk ilaç firmasısınız. Ukrayna gündemini bir süredir meşgul eden grip salgını, hem dünya hem de Türkiye kamuoyu tarafından yakından izleniyor. Ukrayna ilaç  sektörünün etkili firmalarından Nobel ilaçtan bahsederek söyleşimize başlamak istiyorum. Nobel İlaç Ukrayna'dan bahseder misiniz?

Cem Demirci: Nobel İlaç bu sene Ukrayna'daki 3'üncü yılını  doldurdu. 3 Senedir sahada ilaçlarımızın pazarlamasını yapıyoruz

TH: Piyasada kaç ürününüz, Nobel'in hangi ilaçları Ukrayna'da satılıyor?

Cem Demirci: Şu anda Ukrayna'da 15 ayrı grupta ilacımız satılıyor. Bunlar arasında antibiyotikler, ağrı kesiciler ,  sakinleştirici ilacımız, ülser reflü gibi mide rahatsızlıklarında kullanılan ilacımız var, grip icin kullanilan Turkiye de hemen herkesin yakindan tanidigi Tylol Hot isimli ilacımız var, kalp hastalıklarında; mantar enfeksiyonlarinda  kullanılan ilacımız var. Bu sayı sürekli artıyor.  Pazarın durumuna göre devamlı olarak yeni ilaçların ruhsatını alarak pazarlamasını yapıyoruz

TH: Nobel tamamen Türk sermayeli bir firma mı?

Cemi Demirci: Evet; Nobel ilaç % 100 sermayaeli  Türk firmasıdır.Yonetim Kurulu baskanlığını  Sayın Hasan Ulusoy un yaptiğıi Ulkar Holding bunyesinde faaliyetlerini sürdürmektedir.Ülkemizde bu özellikte firma sayısı çok az kaldı. Türk ilaç şirketleri genellikle yabancılara satılıyor, ya da ortaklık veriliyor. Nobel İlaç ayrıca olarak yurt dışında en fazla temsilciliği olan ilaç firması özelliğine sahip.Bunun yanında yurtdisina en fazla ilaç ihrac eden Türk ilac firması olarak da dikkat cekiyor

TH: Hangi ülkelerde Nobel'in temsilcilikleri var?

Cem Demirci: Bazı ülkelerde ilaç üretiyoruz. Kazakistan ve Özbekistan'da fabrikamız var. Özellikle Kazakistan'daki fabrika çok ciddi yatirimi olan yüksek teknoloji standardlarina sahip bir fabrika. Oradan Rusya başta olmak üzere bir çok ülkeye ilaç sevkiyatı yapılması planlanıyor. Gürcistan ve Belarus'a şu anda ilaç sevkiyatı yapılıyor. Bunun yanında Azerbaycan, Gürcistan, Ukrayna'da, Arnavutluk, Moldova,Sirbistan,Bosna Hersek ve Belarus'ta, Bulgaristan'da temsilciliklerimiz ve sirketler var. Rusya'da ruhsatlandırma işlemleri tamamlanmak üzere.. Başka ülkelerde de temsilcilikler açılacak.

TH: Ukrayna pazarındaki durumunuz nedir?

Cem Demirci: Ukrayna pazarında üçüncü senemiz. Bu pazarda şu anda tek Türk firmasıyız. Zamanında gelmiş olan firmalar var ancak farklı sebeplerden dolayı dönmek durumunda kaldılar. Şunun altını çizmek istiyorum, hep "Ukrayna'nın her alanda zor bir pazar olduğunu" söylerler, ki doğrudur ancak ilaç  pazarı çok daha zordur. Bunun birden fazla nedeni var. Sovyetlerin dağılmasından sonra bu pazara çok sayıda yabancı yatırımcı  girdi. Bu firmalar piyasada çok güçlüler, bu nedenle sert bir rekabet söz konusu. Batılı firmalar var, Hint firmaları var, Ukrayna'nın kendi üreticileri var. Bilmem biliyor musunuz, Ukrayna Sovyetler Birliği zamanında tüm Sovyetlere ilaç temin eden bir ülkeymiş. Her ne kadar bazı dallarda geri kalınmış olsa da, bu ülkenin ilaç  alanında ciddi bir alt yapısı var.  . Bir de sürekli değişen mevzuat var. Yönetmelikler sürekli değişiyor. Bir ilaç getiriyorsunuz, tam herşey yolunda derken bir bakıyorsunuz ilacınızı haksiz sebeplerle karantinaya almışlar. Yönetmelik değişmiş. Bu ciddi bir sıkıntı.Ancak bız bu sorunları aşıyoruz.Çünkü  ilaçlarımız Turkiyedeki fabrikalarimizda GMP standardlarına uygun ,yüksek teknolojik koşullarda üretiliyor

TH: Ama Ukrayna büyük bir ülke, ilaç üreticisi için cazip olmalı

Cem Demirci: Elbette cazip. 45 milyonluk bir ülke. Stratejik konumu ve komşularının büyüklüğü itibariyle çok önemli bir pazar. Ama çok zor ve bu konuda riskli bir pazar. Sektör ekonomik krizden çok etkilendi. Ukrayna ilaç pazarı 2009 yılında döviz bazında %25 oranında küçüldü. Yeni düzenlemeler yapıyorlar. Yeni engeller koyuyorlar.

TH: Geçen hafta bir yasa kabul edildi Parlamento'da ama henüz Devlet Başkanı  tarafından onaylanmadı. Bu yasa yabancı üretici için sorun kaynağı olabilecek maddeler içeriyor. Bundan biraz bahseder misiniz?

Cem Demirci: Pazar çekiciliğini kaybetmiyor. Ama tutunmak her geçen gün zorlaşıyor. Bakın bir yasa geçti. İlaç fiyatlarında artışı yasaklıyor ve hatta kriz öncesi fiyatlara geçilmesini öngörüyor. Düşünün dolar 5.05'ten 8.00'e gelmiş. Fiyatların geriye çekilmesi isteniyor. Tasarı henüz onaylanmadı. Ama geçerse durum çok zorlaşır. Bir çok yabancı firma ilaç getirmeyeceğini bildiriyor. Durumun buraya gelmesi hiç hoş değil. Bilemiyoruz, zaman gösterecek. Ama geçeceğini düşünmüyorum.Bizim konumumuza gelince. Pazar %25 küçüldü. Ancak bizim satışımızın geçen seneye oranla döviz bazında %40 artmasını bekliyorum. Bu bizim için güzel bir pozisyon.

TH: Nobel Ukrayna'da kaç Ukraynalı istihdam oluyor. Yeni yatırımlarınız olacak mı?

Cem Demirci: Şu anda firmamımızda Ukrayna vatandaşı 60 kişi çalışıyor. Kriz sonrası hiçbir çalışanımızı işinden çıkartmadığımız gibi yeni elemanları işe aldık. Çalışanlarımızın maaşlarında da bir indirime gitmedik. Sektörümüzde en önemli olan konulardan birisi dağıtım kanallarıdır. Biz de uygun sartlarda Depo için bir yer arıyoruz. Uygun bir yer bulduğumuzda kendi dağıtımımızı kendimiz yapacağız. Uygun şartlar oluştuğunda fabrika kurarak üretime geçme niyetimiz var. Burası ne olursa olsun büyük bir pazar.

TH: Gelelim son günlerde Ukrayna gündemini en fazla meşgul eden konuya, grip salgınına. Az sonra doktor hanımla daha teknik konuları görüşeceğiz ama önce size bazı sorular sormak istiyorum. Türk basınında bir tabir var iki gündür "esrarengiz virüs" diye. Nedir bu konunun aslı. Esrarengiz virüs ne demek? Bir haberde okumuştum, örneklerin ülke dışında analiz edildiği, bu nedenle kısa süreler içinde kesin bir açıklama yapılamadığı yönündeydi. Ne diyorsunuz?

Cem Demirci: Esrarengiz virüs denmesi çok da mantıklı değil. Herşeyden önce bu da bir grip virüsü. Değişime uğramış grip virüsü olmalı. Tabi ciddi bilgi kirliliği var kesin birşey söylememiz çok zor.  Bakın grip hastalığı her sene şekil değiştirerek karşımız çıkıyor. Dediğim gibi "esrarengiz" demek medyatik bir tanımlama. Bağışıklık sistemi güçlü olmayan, insanlarda hamilelerde, çocuklarda gripten ölüm her zaman daha yaygındır.

Bu yeni birşey değil.

Esrarengiz virüz tanımı paniğe yol açacak bir içerik taşıyor.Grip nedeni ile vücudun direncinin düşmesi, mikrobun genellikle akciğerlere yayılması durumu ile çok sık karşılaşılıyor. Tedbir alınmadığı sürece bu gerçekleşen bir durum. Ölümler genellikle ikincil enfeksiyonlardan oluyor. Bu aktüel bir konu. Her şekilde kullanılabilecek konular. Dikkatli hareket etmek lazım.

TH: Ama halk arasında ciddi bir endişe var. TürkHaber'e gelen telefonlar, mail ve yorumlar endişenin boyutlarını anlatır nitelikte. Türkiye'ye dönmeyi düşünenler, işe gitmek istemeyenler var. Buraya gelecekse gelmekten vazgeçmeye hazır, eşinden, çocuğundan endişe ederek Türkiye'de yaşayan aileler var.  Ukrayna'daki Türk toplumu içinde ilaç sektöründeki tek şirketsiniz. Bize neler öneriyorsunuz, Ukrayna'da gerçekten neler oluyor sizce?

Cem Demirci: Endişe etmek için sebep elbette var. Gerekli önlemler alınmazsa hastlanma riski elbette var. Ama bu hayattan kopmak, geri dönmek, gelmemek ya da işe gitmeyi reddetmeye neden olacak seviyede değil.  Bakın Ukrayna AIDS hastalığında Avrupa'da bir numara. Bu konuda riskin çok yüksek olduğu bir ülke Ukrayna. Ama bu denli bir hastalığın olduğu  ülkeye gelirken bu gözönünde neredeyse hiç bulundurulmuyor. Mesele yapılanlar değil, mesele bu AIDS'in çok farklı  şekillerde insana bulaşabilecek olma riski.  Demek istediğimi anlatabiliyor muyum? Elbette grip olup olmamak insanların elinde  değil. Ama bakın manzaraya, iş yerini kapatan var, işe gelmeyen var.  Hayattan bu kadar kopmaya gerek yok.

TH: Anlıyorum. Peki ne yapalım. Örneğin maske takmak gripten korunmak için yeterli bir önlem midir?

Cem Demirci: Riski azaltan bir faktördür. Ama tek başına yeterli değildir. Maskeyi normal koşullarda hasta olan takar. Hasta olandan mikrop çıkışını  önlemek için kullanılır. Şu andaki kullanım gereksiz demiyorum ama kendi başına yetersizdir. Bakın çıkarttınız maskenizi ne olacak? Taktığınız maske 2 saatliktir sonra çıkartıp yenisini takmanız gerekiyor. Yapıyor musunuz? Virüsün size bulaşması  inanın çok kolaydır. Kalabalık ortamlarda koruyucu olabilir ama dediğim gibi yakalanmak çok kolaydır.

TH:Peki ne yapalım?

Cem Demirci: Benim tavsiyem şu olur; çok kalabalık ortamlara girmemeye özen gösterin. Mecbur kalınmadığı sürece kalabılık ortamlarda bulunmamaya dikkat etmek gerek. Metro, dolmuş gibi toplu taşıma araçları  riskin yüksek olduğu mekanlardır.. Bu tür mekanlar da riskin yüksek olduğu yerler arasında bulunuyor. Bir de temizlik konusu var. İnanın griple mücadelenin en etkili yolu elleri yıkamaktan geçiyor. Çok basit, öyle çok etkili sert dezenfektan maddeler  de gerekmez. Bol su ve sabun ile elleri düzenli olarak yıkayarak virüsü size bulaşma riskini önemli ölçüde azaltırsınız. Bu günlerde ellerinizi ağzınıza yüzünüze götürmemeye özen gösterin. Evinizi temizleyerek ve havalandırarak riski önemli ölçüde düşürebilirsiniz. Çok basit gibi gelebilir ama bu yöntemler etkilidir. Yemeğinize dikkat edin. Sağlıklı besinler yiyin ve bol sıvı tüketin. Uyku düzeninize dikkat edin. Bir de her gün tuzlu ve ılık su ile gargara yapın. Bu virüs midede üreyebilen bir virüs değil. Sadece solunum yollarında barınabiliyor. Öte yandan ateşiniz 38 derecenin altına düşmüyor ve bu bir kaç gün boyunca böyle devam ediyorsa veya solunum zorluğu başlarsa mutlaka sagğiı kuruluşuna başvurmak gerekiyor

TH: Teşekkürler Cem bey; grip konusunda bir de Nobel İlaç Ukrayna bünyesinde çalışan Doktor İnna Tatar'a bazı sorular sormak istiyorum.

İnna Hanım, "esrarengiz virüs" olarak adlandırılan virüsün tanımı var mı? Böyle bir tanımlama doğru mu?

İnna Tatar: Şu anda tartışılan virüs A/H1N1 virüsü. Şunun altını çizmek istiyorum, karşı karşıya olduğumuz virüs çok hızlı form değiştiren bir virüs. Kısa bir süre önce aldığım bir habere göre  A/H1N1 virüsünü A/H1N1 09 olarak tanımlayan doktorlar. var Bu yeni bir form anlamına geliyor. Sorun da buradan kaynaklanıyor. Virüs son derece hızlı form değiştiriyor. Esrarengiz virüs tanımı "tanının konulamamasından" kaynaklanıyor olabilir. Bazı doktorlar H5N1 virüsünden bile bahsediyorlar. Farklı bilgiler var. Bu bir grip virüsü. Sahip olduğumuz teknik alt yapı, doğru tanının hızlı bir şekilde yapılmasını engelliyor olabilir, bu şekilde doğru tanı zaman isteyen bir süreç haline geliyor. Ölümler arasında mevsimsel gripten ölenler de bulunuyor.

TH: Aşı olunması  konusunda ne söylemek istersiniz.

İnna Tatar: Ben kimseye aşı olun ya da olmayın diyemem. Bu konudaki karar kişiye ait. Ben yaptırın ya da yaptırmayın deme imkanına sahip değilim.

TH: Peki virüsten korunmak için ne yapmamız gerekiyor.

İnna Tatar: Kalabalık ortamlarda bulunmamaya gayret edebilirsiniz. Temizlik çok önemli. Ellerinizi sıklıkla ve bol su ile yıkamalısınız. Öte yandan dinlenmek, bol sıvı tüketmek, sağlıklı beslenmek de gripten korunmak için etkin yöntemlerdir. Maske kullanmak riski azaltır ancak sıklıkla değiştirmek gerekir. Kalabalık mekanlardaysanız 2 saat sonra değiştirmeyi ihmal etmeyin.

Teşekkür ederiz

TürkHaber

F.Serkan BAĞ