Turizm sektörü krizden ne kadar etkilendi? Türkiye'ye giden turist sayısında değişim oldu mu? Ukraynalı turistlerin Türkiye algılaması nasıl? Tur operatörlerinin başlıca sıkıntıları hangileri? Türkiye'ye alternatif ülkeler mi doğuyor?
Bütün bu soruları Ukrayna'nın önde gelen tur operatörlerinden Turtess'in Genel Müdürü Oğuzhan Çelikpazu'ya sorduk.
İşte operatörünün gözünden turizm sektörüne bakış.

TürkHaber:

Ukrayna'nın en büyük ve tanınmış tur operatörlerinden birisiniz.
Sektördeki yerinizi ve Turtess'in Ukrayna maceresını paylaşır mısınız?

Oğuzhan Çelikpazu:

Gecen hafta 8.yilimizi bitirdik , 8 Yıl içinde Turtess'i iyi bir yere getirdiğimizi düşünüyorum. Bundan sonra da emin adımlarla daha başarılı olmak için çalışacağız. Her sene, sektörün diğer temsilcilerinden daha iyi ne yapabiliriz sorusunun yanıtını arıyor, fark yaratmaya çalışıyoruz. Ukrayna'da, ülke dışına geniş çaplı turist gönderen 6 - 7 tane tur operatörü bulunuyor. Bu operatörlerin ağırlığı Türkiye ve Mısır. Şöyle söyleyebilirim, Türkiye'ye Ukrayna'dan giden turistin %22'sini, Mısır'a giden turistin ise %33'ünü biz gönderiyoruz.

TürkHaber:

Turtess'in açılımı nedir?

Oğuzhan Çelikpazu:

Turtess'in Tur'u bildiğiniz turizmden geliyor. Tess kısmı ise şuradan geliyor; Anastasya Kinskiy'yi bilirsiniz. Onun çok ünlü bir filmi vardi , Tess diye. Turtess'in Tess'i oradan gelir. Bu çok az insan tarafından bilinir.

TürkHaber:

Turtess'in şirket vizyonunu kısa cümlelerle özetler misiniz? Sizi rakiplerinizden ayıran nedir?

Oğuzhan Çelikpazu:

Piyasanın reel şartları içinde şurası bir gerçek ki, turistler için fiyat büyük önem taşıyor. İyi hizmeti uygun fiyata verebilen tur operatörü yerini sağlamlaştırıyor. Öte yandan son dönemde yaşananların ardından turistlerin seçim yaparken kalite ve fiyatın yanı sıra güven unsuruna dikkat ettiklerini gözlemliyoruz. Öte yandan şirketin reklam politikası önem kazanmaya başladı. Nerelere reklam veriyorsunuz, nasıl reklam veriyorsunuz. Turist bunlara dikkat ediyor. Piyasa sert rekabetin yaşandığı bir dönemden geçiyor ve turist farklı olanı arıyor. Bizler de fark yaratmaya çalışıyoruz.

TürkHaber:

Fark yaratmaktan kastınız nedir? Yapılmayan neyi yapıyorsunuz?

Oğuzhan Çelikpazu:

Şurası bir gerçek. Sektördeki herkes en iyi hizmeti vermeye çalışıyor. Kuşkusuz, tüm operatörler en uygun fiyatla en iyi hizmetle müşteri memnuniyetini sağlamaya çalışıyorlar. Ancak bazı nüanslar var. Örneğin müşteri ile ne kadar iç içesiniz, müşterinizi ne kadar tanıyorsunuz, o sizi ne kadar tanıyor. Tatilinden döndükten sonra müşterinizin fikrini soruyor musunuz? Ona ne tür yenilikler sunuyorsunuz? Bakın kimsenin hayata geçirmediği bir projemiz var. Turtess Holiday isimli bir dergi çıkartıyoruz. Dergimiz ödül almış (en iyi dizayn-içerik) bir dergidir ve sektörün populer dergilerinden biridir. Sonra kart sistemini hayata geçiriyoruz. Türkiye'deki bonus sistemini bilirsiniz. Ukrayna'da da insanlar belli yerlerden alışveriş yaptıklarında bonusları birikecek ve ücretsiz kullanabilecekler. Buna Turtess ile tatil imkanı da dahil olacak. (Turizmde tek yetkili olacak). Çalışmalar sürüyor. Aile Klübü projemiz var. Sonra web sitemizdeki video imkanı ile müşterilerimiz gitmeden otellerini görebiliyorlar. Tabi bu acenta için de kolaylık. Turiste turu daha kolay satabiliyor. Aklıma şimdilik gelenler bu kadar. Buna benzer çok sayıda yeniliğimiz var.  

TürkHaber:

Turtess ülkemize sadece Ukrayna'dan mı turist gönderiyor?

Oğuzhan Çelikpazu:

Hayır. Turtess ülkemize Ukrayna'nın yanı sıra Belarus ve Moldova'dan turist gönderiyor. Rusya'dan da gönderiyorduk. Ancak Rusya'daki Firmamiz Mostravel  , TUI ile ortak oldu. O nedenle tam olarak biz gönderiyoruz demek doğru olur mu bilemiyorum.

TürkHaber:

Turtess büyük bir firma. Kaç elamanınız var? İstihdama katkınız de düzeyde?

Oğuzhan Çelikpazu:

Turtess'in ofislerinde 120 kişi çalışıyor. Bunlardan 80 personelimiz merkez ofislerimizde (Kiev'de) geri kalanı ise 5 büyük şehirdeki temsilciliklerimizde çalışıyorlar.

TürkHaber:

Türkiye'de hangi noktalara doğrudan turist gönderiyorsunuz?

Oğuzhan Çelikpazu:

Turtess,  Antalya, Dalaman ve Bodrum havaalanları üzerinden Türkiye'ye turist gönderiyor. Turistlerimizi , MAU dan (Ukrayna Uluslararası Havayolu Şirketi) kiraladığımız uçaklar aracılığı ile Türkiye'ye ulaştırıyoruz.

TürkHaber:

Turizm sektörü hem 2009 döneminde hissedilir şekilde daraldı. Dünya ekonomisindeki kriz bunun başta gelen sebebi. Ukrayna'lı turistlerin Türkiye ilgisi ne durumda?Tercihler değişti mi?

Oğuzhan Çelikpazu:

Ukrayna krizden ciddi şekilde etkilendi. Bu turistlerin tercihine yansıdı. 2009'da turistler ülke dışı yerine, Kırım'a, Odesa'ya Karadeniz kıyısındaki şehirlere, ya da şehir dışındaki daçalarına (villalarına) gitmeyi tercih ettiler veya tatilden tamamen vazgeçtiler. Turtess'in hizmet verdiği turist sayısı 2009'da 2008 yılına oranla  %55 düştü.

TürkHaber:

Peki bu seneki durum ne?

Oğuzhan Çelikpazu:

Bu sene geçen senenin %40 üzerine çıkıldı. İlk izlenimler bu şekilde.

TürkHaber:

Krizin etkileri ortadan kalkıyor denebilir mi?

Oğuzhan Çelikpazu:

Bir noktaya kadar evet. Ama değişen çok bir şey yok. Sadece tur operatörlerinin fiyatları düşürmelerinin sonuçlarını yaşıyoruz. Tabiri yerindeyse parası olmayanı tatile gönderiyoruz. O nedenle krizin etkilerinin tam olarak ortadan kalktığını söylemek şu an için çok zor. Sağlıklı bir artış yakalandığını söylemek mümkün değil.

TürkHaber:

Herşey dahil turizm çok tartışılıyor. Yabancıların ülkemizi tanımaları elbette büyük önem taşıyor. Ancak Türk esnafı turistlerin otellerinden çıkmadığından ve ekonomiye katkıları olmadığından dem vuruyor bunu nasıl yorumluyorsunuz?

Oğuzhan Çelikpazu:

Bu çok tartışılan bir konu. Paket turizm nedeni ile turistlerin %50'si otelden çıkıyor. Çıkanların ortalama %20'si alışveriş yapıyor. Geri kalan turistler ise ya hiç birşey almadan ülkelerine dönüyorlar, ya da otelin içindeki mağazalardan ufak tefek alışveriş yapıyorlar. Bunu bir ölçüde normal karşılamak gerek. Krizden geçiyoruz. İnsanlar bütün bir yıl para biriktirip tatile çıkıyorlar. Krizin ortadan kalkması ile bu da değişmeye başlayacaktır. Uluslararası pazar çok çetin, turisti bir şekilde ülkenize getirmek zorundasınız.

TürkHaber:

Peki Ukraynalı turistlerin turizm algılaması ne yönde? Daha çok deniz kum güneş mi? Yoksa tarih ve kültür turizmine yönelim var mı?

Oğuzhan Çelikpazu:

Ağırlıklı olarak deniz-kum-güneş turizmi rağbet görüyor. Ancak şunu söylemek isterim ki, Ukraynalı turistlerin turizm algılamalarında 8 yıl içinde önemli değişiklikler oldu. Ucuz tur alan, pahalı tur alan artık fark etmiyor. Ukraynalı turistler ne istediklerini biliyorlar. Türk turizm sektörü, çok yüksek kalitede hizmeti çok düşük fiyatla vererek bir alışkanlık yarattı. Bu bizim avantajlarımızdan biri oldu. Ancak son iki yılda değişen bazı şeyler oldu. Örneğin, uzun yıllar boyunca yüksek hizmeti düşük fiyattan sağlayan oteller, maliyetleri karşılayamama riski ile karşı karşıya kalınca, fiyatları yükseltmeye ya da bazı kısıntılara gitmeye başladılar. Hal böyle olunca piyasada şöyle bir algılama oldu: "Türkiye önceleri böyle değildi, neler oldu?" diye. Şikayetler bile alıyoruz bu konuda. Hizmetini iyi veren, kalitesini değiştirmeyen oteller kazanmaya devam ediyor. Ama özellikle isim yapan ancak hizmetten kısan oteller pazarlarını kaybediyorlar. Tabi bütün otellerden bahsetmiyorum. Bakın şurası gerçek ki; Türkiye'ye 3 kere 5 kere gitmiş olan turist ya Türkiye'de iyi servis almak istiyor , ya da başka ülkelere gitmek istiyor.

TürkHaber:

Kültür turizmine ilgi var mı?

Oğuzhan Çelikpazu:

Şu anda cok az. Bunun önemli sebeplerinden biri tanıtımda deniz ve güneşe ağırlık vermemiz. Diğer neden ise uçuş noktalarımızın Antalya, Dalaman, Bodrum vb olması. Turist başka ülkeye gitmese bile başka bir tatil beldesini görmek istiyor. Yani 2 kere Antalya'ya giden bir turist Bodrum'u duyuyor ve oraları görmek istiyor. Bulunduğu şehirden tur otobüsleri ile diğer şehirlere gidebiliyor. Şunu söyleyebiliriz, kültür ve tarih turizmine ilgi az. Bu konuda yoğun tanıtım çalışmalarının yapılması gerekiyor.

TürkHaber:

Ukraynalı turistlere dönüşlerinde bir anket uyguluyor musunuz? Türkiyeye dair izlenimleri ne yönde oluyor?

Oğuzhan Çelikpazu:

Anketler yapıyoruz elbette. Turistlerimizin nabzını sürekli tutarak beklentilerini ölçüyor bir sonraki sene daha iyisini sunmayı istiyoruz. Öncelikli olarak hizmetten memnun olup olmadıklarını soruyoruz, uçak nasıldı, otel nasıldı, transferde sorunlar yaşadınız mı, rehber nasıldı gibi sorular soruyoruz. Öte yandan Türkiye'ye dair genelde olumlu tepkiler alıyoruz. Şikayet ile ender karşılaşıyoruz, şikayet oranı %2 - 3 seviyesinde.

TürkHaber:

Türk turizminin rağbet görmesinin altında yüksek hizmet kalitesinin düşük fiyatla sunulması yatıyor. Diğer akdeniz ülkelerinin bu tür bir politikayı daha etkin kullanmaları halinde fiyat avantajının uzun dönemde ortadan kalkabileceği öngörülebilir. Buna alternatifiimiz var mı? B Planı nedir?

Oğuzhan Çelikpazu:

Öncelikli olarak Türkiye'de tatilin eskisi kadar ucuz olmadığını belirtmek gerekiyor. Fiyatlar "normal" olarak nitelendirilebilir. Mısır, Yunanistan, İspanya gibi Akdeniz ülkelerinin desteklerini biliyoruz. B planına gelince, elbette B planı olmalı. Ama nasıl olmalı sorusunun yanıtını burada vermek istemiyorum. Bakanlığımızın bazı önlemlerinin olduğu kanısındayım.

TürkHaber:

Kültür bakanlığının tarih ve kültür turizmine yönelik çalışmalar başlattığını biliyoruz, Ukraynalı turistlerin buna tepkisi ne yönde?

Oğuzhan Çelikpazu:

Tanıtım filmlerinde bu hissediliyor. Ama ne kadar etkili olduğunu zaman gösterecek. Ukraynalı turistlerin ilgisi de tanıtım çalışmalarıın etkinliği ile doğru orantılı. Piyasada bu açıdan büyük bir eğilim yok, olsaydı duyardık. Öte yandan Ukraynalı turistler yeniliğe açıklar. Bu nedenle kültür ve tarih turizmi konusunda önümüzdeki dönemde talep oluşabileceğini düşünüyorum.

TürkHaber:

Tur operatörlerinin rekabet için fiyat indirdikleri söyleniyor. Özellikle Ukrayna'daki tur operatörlerini buna iten nedenlerden birisi daha büyük çaplı operatörlerin fiyat kırmaları. Bu Durum sizi nasıl etkiliyor?

Oğuzhan Çelikpazu:

Evet. Tur operatörleri fiyat indiriyorlar. Bu elbette sorunlar çıkartıyor. Ancak serbest piyasa şartları ile karşı karşıyayız. Dostlarımızla buluşup toplantılar yapıyor bazı kararlar alıyoruz. Şunu söylemek isterim, piyasa şartlarının ve sert rekabetin hakim olduğu kriz dönemlerinde bu tür fiyat indirimleri yaşanıyor. Her şirketin planları stratejileri kendilerine ait. Gelecekte ne olur bilmiyoruz. Beklentimiz kriz şartlarının biran evvel ortadan kalkması. Pazarın hacmi büyüdüğü müddetçe sıkıntılar da doğal olarak azalacaktır.

TürkHaber:

Türk devletinden beklentileriniz vardır elbette. Bunları sıralar mısınız? Ne tür destekler bekliyorsunuz? Pazarda en fazla karşılaştığınız sorun nedir? Örneğin Mısırlı tur operatörlerinin Mısır hükümetinden yoğun destek aldığı biliniyor. Bizde durum ne?

Oğuzhan Çelikpazu:

Çok yerinde bir soru. Mısır hükümetinin ülkesine turist getiren firmalara desteği gerçekten dikkat çekiyor. Bakın bir örnek vereyim, Mısır'da bir bomba patlıyor. Haftasına Mısır hükümeti diyor ki, "reklamınızı yapın, bir yerine Mısır'ın logosunu koyun fotoğrafını çekin faturası ile birlikte gönderin, yüzde yüzünü karşılayalım" bu alışık olunmayan bir durum gibi gelebilir ama inanın değil. Başka bir örnek vereyim, Mısır uçaklardaki boş koltukları için destekte bulunuyor. Örneğin uçak Mısır'da yere indiği zaman bazı vergileri olur. Kalış masrafları vardır. Bunlar konusunda da Mısır hükümetinin dikkat çekici destekleri oluyor. Benzer örnekleri diğer Akdeniz ülkelerinden de vermek mümkün. Amerika keşfedilmiş, bir kez daha keşfetmeye gerek yok. Bakanlığımızın da elbette desteği var ancak bizim öncelikli beklentimiz bakanlığımızın bizimle daha yakın ilişki içinde bulunması. Reklam yada operasyonnel destek verilmesi konusunda daha yakın işbirliği yapması. Bizler sektörün içindeyiz, sonuç getirecek yerleri iyi biliyoruz, nereye atış yapılması gerektiğini biliyoruz.

TürkHaber:

Bu sene için turist hedefiniz ne?

Oğuzhan Çelikpazu:

Geçen sene sadece Türkiye'ye 70 bin turist gönderdik. (gonderdigimiz Toplam turist sayısı 156 bin ). 2008'de Türkiye'ye gönderdiğimiz turist sayısı 110 bin kişiydi. Toplam turist sayısı o yıl 256 bindi. Bu seneki hedefimiz ise toplamda 185 bin turist göndermek. Bunun 90 bininin Türkiye'de tatil yapmalarını öngörüyoruz

TürkHaber:

Son dönemde Ukraynalı turistlerin özellikle Hırvatistan, Karadağ gibi ülkelere ilgi gösterdiklerini duyuyoruz. Türkiye'ye alternatif mi oluşuyor?

Oğuzhan Çelikpazu:

Evet, Adriyatik ülkeleri Ukraynalı turistler için alternatif haline geldi. Hırvatistan ile yaz döneminde geçilen vizesiz rejimin bunda etkisi var.  Öte yandan Türkiye'ye 5 - 6 kez gitmiş turist artık yeni yerler görmek istiyor. Adriyatik ülkeleri buradan bakıldığında Türkiye'ye alternatif oluşturmaya başladılar diyebiliriz.

TürkHaber:

Reklam politikanız dikkat çekici. Sadece Ani Lorak ile çalışıyorsunuz. Bunun özel bir nedeni var mı?

Oğuzhan Çelikpazu:

Biliyorsunuz Ani Lorak, Murat beyle evli. Ülkemize ve bize çok yakın bir isim. Hem Ukrayna'nın en tanınmış sanatçılarından hem de bu ülkeyi uluslararası arenada başarı ile temsil eden bir sanatçı. Ani hanımdan başka biri ile çalışmayı düşünmüyoruz.

TürkHaber:

Son haftalarda turizm sektöründe en çok konuşulan konulardan biri, Karya Tur'un iflası oldu. Olay hem Ukrayna hem de Türkiye basınında geniş yer buldu. Yaşananları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Oğuzhan Çelikpazu:

Elbette üzüldüğümüz bir konu. Yaşanmasını kimse istemezdi. Öyle hassas bir konu ki. Olay sadece bir şirketin iflası gibi algılanmıyor. İnsanlar bunu Türkiye ile özdeşleştirme eğilimine giriyorlar. Hem bakanlığımızın hem ateşeliğimizin hem de firma yetkililerinin, Ukrayna vatandaşlarının mağduriyetinin ortadan kalkması için çaba harcadıklarını biliyorum. Yaşananları yakından takip ediyoruz.

TürkHaber:

Ukrayna'dan Türkiye'ye turizmi konuştuk. Bir de bunun tersi var. Demek istediğim Türkiye'den Ukrayna'ya turist gelmesi konusu. Rusya, Polonya, Çek Cumhuriyeti Türk turistlerin sıklıkla gittiği ülkeler. Ukrayna'nın buralardan geri kalır bir yanı yok ve hatta Ukrayna bir çok yönden daha zengin bir ülke. Türkiye'den Ukrayna'ya turist gelmesine yönelik olarak çalışmalarınız var mı?

Oğuzhan Çelikpazu:

Bakın başta söylediğim fark yaratma konusuna bir örnek daha. Turtess incoming turizmi için çalışmalar başlattı. Bunun için 7 arkadaşımızı işe aldık. Türk, Mısırlı, BAE'den, Tayland'dan, İsrail'den yani çalıştığımız ülkelerden turistlerin Ukrayna'da gerçek anlamda tatil yapmaları, bu ülkeleri tanımaları için paketler hazırlıyoruz. Tabi bunun Türkiye ayağı var. Bu yaz sezonunda olmasa bile yakında Ukrayna da, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Rusya gibi Türk turistlerin rağbet ettiği noktalardan biri olacak.

TürkHaber:

Peki ağırlık Kiev'de mi  yoksa başka şehirlere de gidilebilecek mi, fiyatlar nasıl olacak?

Oğuzhan Çelikpazu:

Tüm Ukrayna için paketler olacak. Kırım, Odesa, Kiev... Ukrayna'nın geneli söz konusu. Fiyatların ise uygun olmasını öngörüyoruz.

TürkHaber: Teşekkürler

F.Serkan BAĞ